Handboek fenomenologie voor systemisch werk en leven
Er is een moment waarop de methode wegvalt en er alleen nog jij bent, met een ander en wat zich toont. Daar begint dit boek, bij de fenomenologie, de grond van het systemisch werk.
Het woord fenomenologie klinkt voortdurend in het systemische werkveld. De vraag wat het is, en waarom het werk erop rust, blijft vaak open. Dit boek keert terug naar de bron en onderzoekt wat het vraagt om werkelijk fenomenologisch te werken.
Wat vraagt het om een opstelling aan te nemen op haar eigen voorwaarden, in plaats van op de jouwe? Om te volgen wat zich toont, in plaats van te sturen naar wat je hoopt? Om te zijn met wat er is, ook als het onaf is, onopgelost en onverdraaglijk?
Het is in de eerste plaats een boek voor mensen die werken met andere mensen. Maar evengoed voor de mens achter die rol. Want wat dit werk van de begeleider vraagt, vraagt het leven uiteindelijk van ieder van ons. Wat Jenya Krul-Brugman zich eigen maakte in de filosofie en de systemische tradities, brengt zij in dit boek samen tot de systemische fenomenologie.
Met een voorwoord van Hilbrand Westra en beeldend werk van Annemiek Vera.
In samenwerking met beeldend kunstenaar Annemiek Vera
Dit boek bestaat uit zinnen, en ik geloof in taal. Maar er zijn dingen die een zin niet haalt. Die taal niet vangt. Daar heb ik hulp bij gevraagd. Toen het manuscript af was, diende zich iets aan; het boek vroeg beeld. De naam die opkwam was die van beeldend kunstenaar Annemiek Vera. Wat er tussen ons bleek te bestaan en ontstaan, zij in beeld en ik in taal, was zo fenomenaal dat we niet anders konden dan het samen laten vallen in dit boek. Haar werk draagt het omslag en het binnenwerk.
Annemiek Vera, The Alchemist, the night of the soul. Het beeld op het omslag.
Verschijnen in eigen naam is wat een begeleider doet als zij gaat zitten tegenover een ander mens en niet meer wegschuilt achter haar methode, haar theorie of haar techniek.
Het is met je grond aanwezig zijn, met je eigen vragen, met je eigen sterven en herrijzen. En het is ook wat een cliënt kan ervaren op het moment dat het systeem zich opent, dat hij of zij voor het eerst verschijnt in eigen naam voor het aangezicht van wat hem of haar heeft gevormd.
Dit handboek is op zichzelf ook een verschijnen in eigen naam, omdat er een binnenwereld in meekomt die niet los te koppelen is van wat ik over het werk schrijf, van wat mij bezighoudt en van wat ik in mijn eigen leven heb moeten leren om dit te kunnen vertellen.
Verschijnen vraagt dat je gezien wordt. En gezien worden raakt aan iets dat groter is dan het moment zelf.
Jenya Krul-Brugman
Leidschendam, 2026
We hebben lang op een dergelijk boek als deze moeten wachten.
Maar het is er nu. Dit boek.
Prachtig! Zo fijn dat er nu een boek is over de houding van de begeleider. Knap hoe jij woorden geeft aan wat men vaak zegt intuïtief te doen. Daardoor kan er met dit boek ook in opleidingen gereflecteerd en helder feedback gegeven worden.
Wat een inhoudelijk en in verschijning prachtig boek! Iedere letter ‘van voor naar achteren gelezen’. Het voelde als één groot filosofisch gedicht dat eigenlijk te kort was.
Hans Kosterink
Elke zin, elke passage, elke alinea die ik tot nu toe heb gelezen, wil ik onderstrepen. Elk woord resoneert. Wat ben ik blij dat dit boek er is. En wat een geluk dat het vanaf nu met mij mee gaat reizen en dat ik het ga lezen en herlezen, tot de rug losraakt en de bladzijden niet meer wit zijn…
Pasha Elstak
Het boek is een aanrader voor ieder die meer wil leren over de fenomenologie én zichzelf. Met ook nog eens geweldige beelden erin van Annemiek Vera.
Anke Tijtsma
Jullie zijn geen publiek. Jullie zijn getuigen. Een boek is pas een boek als het gelezen wordt, en tot die tijd is het papier.
Op zondag 27 september vierden we in Studio Loft in Delft de verschijning van het boek. Michiel van der Ham nam het op in het fonds van Het Noorderlicht, Hilbrand Westra sprak over de fenomenologie als grond, Annemiek Vera over het beeld. En wie wilde, stond op en zei zijn naam.
Niet iedereen kon erbij zijn. Daarom doen we het op woensdag 11 november nog een keer, online, van 19:00 tot 21:00 uur: een workshop over de fenomenologie als grond van het systemisch werk, met waarnemingsoefeningen. Deelname is inclusief het boek, thuisgestuurd; tot en met 28 oktober geldt de vroegboekprijs.
Foto's: Marjan van Houwelingen
Verschijnen in eigen naam is verschenen bij Uitgeverij Het Noorderlicht en is verkrijgbaar via de uitgever en via de boekhandel.
Hardback · 1e druk oktober 2026 · ISBN 9789077290354
Bestel bij Het Noorderlicht →Wil je het boek inzetten in een opleiding of voor een team? Kijk bij voor opleidingen en organisaties.
Annemiek Vera, The source
Waarnemen gaat niet vanzelf. Het vraagt een houding, een oefening, een leven lang. Daarom verschijnen bij het boek twee uitgaven die je helpen om wat je leest ook te beoefenen.
De kaartenset maak ik samen met beeldend kunstenaar Annemiek Vera. Taal, beeld en oefening horen bij elkaar. De kaarten bevatten praktische oefeningen in waarnemen en in de fenomenologische houding. Waar-nemen: iets aannemen voor waar. Kort en concreet, om te gebruiken voor een sessie, in een intervisiegroep of gewoon op een dag waarop je wilt oefenen om te zien wat zich toont.
Het werkboek neemt je hoofdstuk voor hoofdstuk mee in de vragen die het boek stelt, en brengt ze terug naar je eigen praktijk en je eigen leven.
Beide zijn in ontwikkeling. Wil je bericht ontvangen zodra ze verschijnen?
Met Verschijnen in eigen naam levert Jenya Krul-Brugman een volwassen, diepgaand werk af dat de essentie van ons vak raakt.
Michiel van der Ham · Uitgeverij Het Noorderlicht
Laat je mailadres achter en ontvang bericht over de online boeklancering, de kaartenset en het werkboek, en over nieuw aanbod. Daarnaast af en toe een tekst: een fragment uit het boek, een oefening in waarnemen, een gedachte die onderweg ontstond. Niet vaker dan nodig.
Je ontvangt een bevestigingsmail. Afmelden kan op elk moment.